Chọn ngành ngôn ngữ trong thời đại AI, lợi thế hay cạnh tranh?

Lúc 14 giờ ngày 10.7, Báo Thanh Niên tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến 2026 "Chọn ngành ngôn ngữ trong thời đại AI, lợi thế hay cạnh tranh?" đồng thời ở các kênh: thanhnien.vn, fanpage Facebook, kênh YouTube, TikTok Báo Thanh Niên.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ như hiện nay, người học băn khoăn việc học các ngành ngôn ngữ còn là lựa chọn khôn ngoan? AI có 'khai tử' ngành ngôn ngữ, hay ngược lại chính là bệ phóng để những người giỏi ngoại ngữ tiến xa hơn...

Tuy nhiên chuyên gia các trường ĐH khẳng định, AI có thể dịch thuật nhanh hơn con người nhưng AI không biết rung động, không thể hiểu được 'ngôn ngữ cơ thể' và càng không thể thay thế con người trong việc thấu cảm văn hóa, xây dựng niềm tin hay đàm phán kinh doanh. Thách thức lớn nhất không đến từ công nghệ, mà đến từ việc chúng ta có chấp nhận thay đổi để làm chủ công nghệ hay không.

ảnh: T.N

Thông tin chi tiết được chia sẻ trong chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Chọn ngành ngôn ngữ trong thời đại AI, lợi thế hay cạnh tranh?" chiều ngày 10.7.

Chương trình diễn ra từ 14-15 giờ, gồm các chuyên gia đến từ Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM (HUFLIT):

ảnh: Lê Thanh Hải

• Thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên, giảng viên khoa Ngoại ngữ;
• Thạc sĩ Lê Quang Thái, giảng viên Khoa Quan hệ quốc tế và truyền thông;
• Thạc sĩ Huỳnh Nữ Khuê Các, giảng viên Khoa Luật.

AI là đối thủ hay người đồng hành? 

Trong bối cảnh hiện nay, khi AI có thể dịch thuật, viết email thậm chí trò chuyện bằng nhiều ngôn ngữ, nhiều học sinh đặt câu hỏi: Liệu học ngoại ngữ còn là lợi thế hay sẽ trở thành một cuộc cạnh tranh với AI? Theo thầy cô, chúng ta nên nhìn nhận vấn đề này như thế nào? 

Giải đáp băn khoăn này, thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên, giảng viên Khoa Ngoại ngữ Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM (HUFLIT), nêu quan điểm: Thị trường dịch vụ ngành ngôn ngữ toàn cầu đạt 71,8 tỉ đô la, vì thế dư địa phát triển ngành ngôn ngữ rất lớn.

AI dịch nhanh và độ chính xác khá cao nhưng AI không thể nắm được bối cảnh để lựa chọn ngôn ngữ tinh tế tạo nên sự thành công trong giao tiếp. Chỉ người học giỏi trong ngôn ngữ mới thực hiện được điều này.

Chúng ta không nên nhìn AI như đối thủ cạnh tranh mà nó là một công cụ của con người, cần cập nhật kiến thức, kỹ năng, nhờ công cụ này mà con người xử lý công việc nhanh hơn, tốt hơn. Bản thân chúng ta cần phải trau dồi để giỏi hơn mỗi ngày.

Với người tiếp cận học ngôn ngữ đúng cách thì AI là một công cụ rất mạnh giúp bạn đạt thành công trong cuộc sống.

Đồng quan điểm, thạc sĩ Lê Quang Thái, giảng viên Khoa Quan hệ quốc tế và truyền thông, nhấn mạnh AI đang thay đổi cách chúng ta học tập, làm việc và tiếp thu tri thức. Tuy nhiên điều này không giảm giá trị của việc học ngoại ngữ mà yêu cầu người học có cách tiếp cận mới để làm sao để phát huy được việc học ngoại ngữ tốt nhất. Do đó người học ngoại ngữ cần phải trang bị thêm kiến thức kỹ năng khác để làm những vị trí công việc cụ thể mà AI không làm thay được.

''Vấn đề là chúng ta cần phải biết sử dụng AI thế nào để trở thành công cụ hỗ trợ tốt và hiệu quả nhất'', thạc sĩ Quang Thái nhấn mạnh.

Theo thạc sĩ Huỳnh Nữ Khuê Các, giảng viên Khoa Luật,  AI có thể dịch mượt mà một đoạn văn dài chỉ trong vài giây khiến chúng ta hoang mang. Tuy nhiên, ngôn ngữ sinh ra không chỉ để trao đổi thông tin mà còn giúp con người thấu hiểu nhau. AI không có cảm xúc, không thể thấu hiểu văn hoá, bối cảnh trực tiếp. AI chỉ dịch thuật thô, tra cứu..., còn việc kết nối, nghiên cứu thì chỉ con người mới làm được.

ảnh: Lê Thanh Hải

AI làm thay đổi thị trường lao động ra sao?

Như vậy, rõ ràng AI đang tác động rất lớn tới ngành ngôn ngữ. Theo thầy cô, AI đang thay đổi thị trường lao động theo hướng nào? Những công việc nào sẽ bị AI tác động mạnh và đâu là năng lực mà con người vẫn giữ lợi thế?

Thạc sĩ Huỳnh Nữ Khuê Các, cho rằng hiện nay AI thay đổi tất cả các ngành nghề. Một số ngành nghề trong ngành ngôn ngữ bị thu hẹp bởi AI như dịch thuật thông thường, soạn thảo văn bản... Tuy nhiên ngành ngôn ngữ vẫn cần yếu tố cảm xúc, thấu hiểu, sự tinh tế trong giao tiếp... Doanh nghiệp hiện nay không tuyển dụng người chỉ biết phiên dịch mà còn phải biết giải quyết vấn đề, sự nhạy bén trong giao tiếp.

Thạc sĩ Lê Quang Thái thì cho rằng thị trường lao động đang thay đổi mạnh mẽ, nhiều công việc có tính chất lặp đi lặp lại hoặc trong trình tự sắp đặt sẵn thì có thể sử dụng AI. Nhưng có những công việc đặc thù chỉ con người làm được như ngoại giao, quan hệ công chúng, truyền thông cần giao tiếp, chia sẻ, đàm phán, xây dựng các mối quan hệ thì con người làm chủ, AI chỉ hỗ trợ.

Các ngành quan hệ quốc tế, truyền thông tại HUFLIT ngoài ngoại ngữ còn đào tạo nhiều kiến thức, kỹ năng trong đó có ứng dụng công nghệ để đáp ứng yêu cầu thực tế. ''Bạn trẻ không nên sợ AI thay thế mà cần chủ động học tập trau dồi để làm chủ AI'', thầy Thái khuyên.

ảnh: Lê Thanh Hải

Học ngoại ngữ như thế nào trong thời AI? 

Những thay đổi trên khiến việc học ngoại ngữ hiện nay có gì khác so với trước đây? Sinh viên cần học theo cách nào để AI là công cụ hỗ trợ chứ không phải đối thủ cạnh trạnh? 

Các chuyên gia chia sẻ những lưu ý khi học ngoại ngữ thời AI. 

Thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên cho hay hơn 10 năm trước cách học ngoại ngữ rất khác, chỉ tập trung vào việc nhớ nhiều từ vựng, làm ngữ pháp đúng, tập nói, cần tìm hiểu thì tra từ vựng ở sách... Ngày nay học ngoại ngữ thay đổi rất nhiều, người học có nhiều công cụ hỗ trợ thay vì cố gắng ghi nhớ, thay vì nói câu chính xác thì chuyển sang phán đoán tình huống giao tiếp, sử dụng ngôn ngữ ra sao để hiệu quả giao tiếp đạt mức tối đa.

Đa phần sinh viên bây giờ có điện thoại thông minh tải về các ứng dụng học tập, không hiểu gì là có thể nhờ công cụ AI hỗ trợ. Vì thế chuẩn ngoại ngữ phải được nâng lên.

Để học tốt ngôn ngữ, sinh viên xây dựng nền tảng ngôn ngữ vững chắc, rèn luyện tư duy sắc bén. Các em có rất nhiều công cụ như Chat GPT, Gemini... Các em phải rèn tư duy phản biện. AI nhiều lúc đưa thông tin hoặc đưa ra kết quả sai, bạn phải có tư duy phản biện để nhận biết đúng sai từ những gì AI đưa ra. Các em cần phát triển các kỹ năng mềm như thuyết trình trước công chúng, giao tiếp.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên thông tin thêm: Sinh viên ngành ngôn ngữ của HUFLIT được học kiến thức ngôn ngữ nền tảng trong 2 năm đầu và 2 năm tiếp theo là ngôn ngữ chuyên môn, các em còn được tham gia hoạt động ngoại khóa từ các CLB như thực hành ngôn ngữ, tổ chức sự kiện, các chương trình giao lưu quốc tế...

Thạc sĩ Lê Quang Thái nói rõ thêm: Thế mạnh của HUFLIT là môi trường đào tạo gắn với ngoại ngữ, công nghệ và ứng dụng thực tế. Sinh viên được đào tạo phát triển thông qua các hoạt động ngoại khóa, làm việc nhóm... giúp các em ứng dụng, phát huy kiến thức chuyên môn.

ĐIểm khác biệt nữa là đào tạo ra cử nhân không chỉ giỏi ngoại ngữ mà còn phát huy được năng lực trong các lĩnh vực chuyên môn cụ thể.

Với xu hướng phát triển AI hiện nay, Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM luôn định hướng đào tạo ngoại ngữ, kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành thành thạo và khả năng thích ứng tốt với sự phát triển của công nghệ. Vì thế sinh viên HUFLIT luôn năng động, sẵn sàng gia nhập thị trường lao động.

Thạc sĩ Huỳnh Nữ Khuê Các thông tin: Trường tích hợp nhiều môn học như ứng dụng AI, ngành luật có môn kỹ năng soạn thảo văn bản và vai trò của AI trong soạn thảo văn bản... Nếu chúng ta biết cách đào tạo AI thì công cụ này hỗ trợ rất tốt cho công việc. Đặc biệt giúp sinh viên có tư duy phản biện để tỉnh táo phân biệt được thông tin đúng - sai của AI, không phụ thuộc vào tất cả những gì AI đưa ra. Chúng ta cũng không thể ''anti'' AI mà cần biến AI thành trợ lý đắc lực. Ngoài ra, trường còn trang bị cho khoa Luật một phòng mô phỏng tòa án tổ chức các phiên tòa giả định, tổ chức các hoạt động có chuyên gia chia sẻ về nghề nghiệp...

ảnh: Lê Thanh Hải

Cơ hội và khuynh hướng nghề nghiệp cho sinh viên theo học ngành ngôn ngữ, luật, quan hệ quốc tế

Trong phần hỏi đáp của chương trình, nhiều thí sinh nêu nhiều thắc mắc đến các giảng viên. 

Một thí sinh nêu câu hỏi: ''Em chưa học qua tiếng Nhật, tiếng Hàn, tiếng Anh của em chỉ ở mức trung bình thì vào ĐH có theo kịp không? Em nên chọn ngành tiếng Anh hay tiếng Nhật để sau này có thể làm việc cho doanh nghiệp Nhật?''

Thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên giải đáp: HUFLIT đã đào tạo các ngành ngôn ngữ trong 3 thập kỷ với định hướng đào tạo giỏi ngoại ngữ, chuyên môn... Nếu các em chưa tự tin thì cũng đừng lo vì chương trình thiết kế giúp 2 năm đầu các em có đủ năng lực ngôn ngữ.

Sau đó các em được học thêm các chuyên môn thuộc các chuyên ngành như giảng dạy tiếng Anh, tiếng Anh biên phiên dịch, tiếng Anh y khoa, tiếng Anh thương mại, tiếng Anh logistics... Nếu em có đủ đam mê, kiên trì và nỗ lực thì hoàn toàn có thể tích lũy ngôn ngữ và trở thành giỏi.

Nếu em muốn làm cho doanh nghiệp Nhật thì nên chọn tiếng Nhật, còn nếu làm bộ phận hợp tác quốc tế trong một doanh nghiệp thì nên chọn tiếng Anh. Học ngành ngôn ngữ Anh được chọn ngoại ngữ 2 như Pháp, Nhật, Trung.

Có thí sinh thắc mắc ngành quan hệ quốc tế sau này tốt nghiệp làm công việc gì và cần tố chất nào để thành công?

Thạc sĩ Lê Quang Thái thông tin ngành quan hệ quốc tế đang trong bối cảnh rất rộng mở, sinh viên tốt nghiệp làm công tác đối ngoại, hợp tác quốc tế, truyền thông quốc tể, tổ chức các sự kiện quốc tế... trong các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ, tổ chức quốc tế.., Đặc biệt làn sóng doanh nghiệp nước ngoài đến VN đầu tư rất cần nhân sự xử lý truyền thông, công tác đối ngoại... Làm việc trong ngành này, các em cần vững ngoại ngữ, năng lực giao tiếp trong môi trường đa văn hóa. Ngoài ra, có tư duy phản biện, sáng tạo, tinh thần chủ động, học hỏi. Nếu các em yêu thích, đam mê ngành này cứ tự tin đăng ký xét tuyển, trong quá trình học các em sẽ được trường trang bị kiến thức, kỹ năng để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.

Thí sinh nêu câu hỏi: ''Tổ hợp môn khối D01 của em là 20 điểm, năm nay em nghe nói Bộ GD-ĐT có quy định điểm sàn nhóm ngành luật, vậy em có cơ hội đậu vào ngành luật kinh tế tại Trường ĐH Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM không? Ra trường em có thể làm việc ở công ty nước ngoài?''.

Thạc sĩ Huỳnh Nữ Khuê Các thông tin: Bộ GD-ĐT đưa ra ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào cho nhóm ngành pháp luật là 20. HUFLIT đang tuyển sinh đào tạo 2 ngành về luật là luật và luật kinh tế. Tại phương thức xét điểm thi tốt nghiệp THPT, trường lấy điểm sàn 2 ngành này là 20. Em đã đạt điểm sàn để nộp hồ sơ.

Tại phương thức xét học bạ, các em phải có điểm trung bình 3 môn tổ hợp 3 năm từ 21; ở phương thức xét điểm thi đánh giá năng lực, các em cần đạt 720 điểm. Hai phương thức này các em cần đáp ứng thêm điều kiện tốt nghiệp lớp 12 loại tốt và có 3 môn tổ hợp trong kỳ thi THPT từ 18 trở lên hoặc điểm xét tốt nghiệp 8,5 trở lên.

''Ngoại ngữ là công cụ sắc bén để thể hiện tư duy, thuyết phục đối tác... Nếu giỏi tiếng Anh các em hoàn toàn có thể làm việc tại các tập đoàn đa quốc gia, đàm phán các hoạt động quốc tế, cơ hội làm việc toàn cầu rất lớn'', cô Khuê Các nhấn mạnh.

Thí sinh muốn tìm hiểu về chương trình đào tạo tiếng Anh, tiếng Trung, Hàn y khoa. Thạc sĩ Nguyễn Thị Hồng Liên thông tin tiếng Anh y khoa là một trong những ngành mới của HUFLIT năm nay, dựa trên nhu cầu nhân lực thực tế. Hiện nay khách quốc tế đến VN không chỉ để du lịch mà còn chăm sóc sức khỏe. Ngành này đòi hỏi sự chính xác cao trong ngôn ngữ, trường kết hợp với các bệnh viện để thiết kế chương trình, giúp các em không chỉ vững tiếng Anh mà còn hiểu biết về y tế.